Artikel Gemeentewapen

Wapen gemeente NoordenveldBij Koninklijk Besluit van 25 juni 1999 is het wapen officieel vastgesteld.

In sinopel een klaverblad van goud, met een blokzoom van sabel en zilver. Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee parels.

Toelichting

Ten aanzien van verschillende nieuwe gemeenten die na de gemeentelijke herindeling tot stand gekomen zijn, geldt dat het niet eenvoudig is om een samenhang te vinden, die in een gemeentewapen tot uitdrukking gebracht kan worden om recht te doen aan zowel de verschillende voormalige gemeenten als aan het nieuwe geheel. Toch zijn er enige verbindende elementen te noemen die hiervoor in aanmerking komen en aan het ontwerp ten grondslag liggen.

  • De ligging van de huidige gemeente Noordenveld in historisch-geografisch perspectief

De naam van de gemeente is gebaseerd op het voormalige dingspel Noordenveld, waartoe verder nog Eelde en Vries behoorden (thans met Zuidlaren in één nieuwe gemeente verenigd). Het dingspel is duidelijk ontstaan in verband met de ligging: aan vrijwel alle zijden werd het gebied omsloten door veen. Dit veen is thans grotendeels verdwenen door ontginningen van de vroege middeleeuwen (aan de noordzijde van de gemeente, waar nu de madelanden van Peize en Roden liggen) tot in de negentiende eeuw. Dit gegeven geeft ook samenhang aan de historische ligging van de huidige gemeente Noordenveld; ook Peize werd aan de zuidzijde door een kleiner veengebied van Vries afgesloten. Aan deze ligging herinneren nog vele toponiemen in de gemeente: Roderwolde, Foxwolde, Leutingewolde, Eenderveen, Veenhuizen, Het Veen, Witteveen, ’t Wold en Peizerwolde, om slechts enkele te noemen.
Dit kenmerk, dat alle drie de voormalige gemeenten verbindt (en voor geen andere Drentse gemeente opgaat), wordt gesymboliseerd door een zwarte schildzoom.

  • De wapens van de middeleeuwse geslachten Van Norg, Van Peize en Hidding

Verschillende toonaangevende geslachten die in de middeleeuwen binnen de grenzen van de huidige gemeente gevestigd waren, voerden een schildzoom in hun wapen. Het wapen van de familie Van Norg vertoont in zilver vijf rode schuinbalken met een zwarte schildzoom, beladen met acht gouden penningen. Het wapen van Peize kent een klimmende leeuw en een schildzoom met negen penningen. Het wapen Van Norg is identiek aan dat van het verwante geslacht De Vos van Steenwijk en aan dat van een tak van de familie Hidding. Leden van de familie Hidding waren in de vijftiende eeuw beleend met Mensinge te Roden, voordat dit leen aan de familie Van Ewsum kwam. In alle drie de voormalige gemeenten vinden we dus de (zwarte) schildzoom in vooraanstaande middeleeuwse geslachten terug. Omdat de schildzoom in eerste instantie naar de ligging van de huidige gemeente verwijst en de herinnering aan de geslachtswapens slechts secundair is, worden de penningen achterwege gelaten.

  • De gemeente is o.a. te karakteriseren als een forensengemeente

De beslotenheid van Noordenveld door het veen is vanzelfsprekend al eeuwenlang geen realiteit meer. Tegenwoordig is de gemeente gunstig gelegen te midden van de stedendriehoek Drachten-Assen-Groningen en is er veel forensenverkeer. Dit wordt weergegeven door de zwarte schildzoom te breken door middel van witte blokjes. Hierdoor wordt het wapen in zekere zin geopend naar alle zijden.

  • De gemeente kent een grote landschappelijke verscheidenheid met in het noorden de laaggelegen madelanden en in het zuiden bos, heide en zandverstuivingen.

Deze aspecten zijn op vrij eenvoudige wijze vorm te geven. Voor de laaggelegen landen in het noorden komt als fraai en herkenbaar symbool een klaverblad in aanmerking. De zandgronden in het zuiden kunnen op verschillende wijze uitgedrukt worden, bijv. door de kleur goud. Door een groen klaverblad op goud te plaatsen zou het noorden van de gemeente echter te veel nadruk krijgen. Daarom kan overwogen worden om de kleuren te verwisselen: op groene grond een gouden klaverblad. Het prominentste stuk van het wapen betrekt zich dan wat kleur betreft op het zuiden van de gemeente en wat vorm betreft op het noorden. Door de verwisseling van kleuren is ook iedere verwijzing naar het nieuwe wapen van de gemeente Meppel (op goud o.a. drie groene klaverbladen) te vermijden.

  • De gemeente is ontstaan uit drie samenstellende gemeenten.

Hierboven is al gesteld dat het nieuwe wapen niet een duidelijke driedeling dient te hebben omdat het het wapen van één nieuwe gemeente en niet van drie oude is. Toch komt de fusie subtiel in het gemeentewapen tot uitdrukking doordat het klaverblad van drie bladeren is voorzien.

  • Het nieuwe wapen dient niet nadrukkelijk te herinneren aan één of meer van de voormalige gemeentewapens.

In de kleuren van het op deze wijze totstandgekomen ontwerp-wapen (een zwart-witgeblokte schildzoom en op groen een gouden klaverblad) kunnen we, als we dat willen, de kleuren van de voormalige gemeentewapens herkennen: het groen van Roden, het goud van Peize en het zwart-wit van Norg. Dit is toeval, maar het is prettig dat het ontwerp niet gebaseerd lijkt op één of twee van de drie voormalige gemeentewapens.

  • Omdat het wapen van geen van de samenstellende gemeenten schildhouders kende, komt ook het wapen van de nieuwe gemeente hiervoor in principe niet in aanmerking.

Het schild wordt gedekt door de gebruikelijke gemeentekroon met drie bladeren en twee parels.
Het wapen, ontworpen door het Drents Heraldisch College, is eenvoudig, stijlvol en herkenbaar. Ten onrechte wordt dikwijls gedacht dat een wapen van gefuseerde gemeenten een drukke lappendeken dient te worden. De symboliek van het wapen heeft verder uniek betrekking op de gemeente Noordenveld; voor geen andere Drentse gemeente zou hij gelden. Verder voldoet het wapen aan de regels die de heraldiek stelt ten aanzien van het kleurgebruik.

Bron: Drents Heraldisch College, juni 1998