Artikel Huis ter Heide

Algemeen

 Huis ter Heide is een buurtschap langs twee kanalen, de Kolonievaart en de Norgervaart in  de gemeente Noordenveld. Het hoorde tot 1997 bij de gemeente Norg. Er wonen ongeveer 130 mensen. De naam Huis ter Heide is afgeleid van de boerderij die vlakbij de sluis staat. Het pand was vroeger een herberg en de naam Huis ter Heide prijkt nog steeds op de gevel. Vanaf begin 19e eeuw werd het heidegebied ontgonnen. De turf werd via de Kolonie- en Norgervaart afgevoerd in de richting Smilde en Assen. 
De plaatsnaam is helaas niet uniek. In het Friese Gaasterlaand en Tietjerksteradeel en in Utrecht ligt ook een Huis ter Heide. En een stuk natuurgebied tussen De Moer en Loon op Zand koestert dezelfde naam.

Historie

Vanaf het einde van de 18e eeuw werd het uitgestrekte heideveld tussen Norg, Smilde en Assen ontgonnen. Ter ontsluiting en voor de afvoer van het turf werd de Norgervaart gegraven, vanaf het gebied ten zuiden van Norg richting Smilde / Assen. Bij Huis ter Heide maakt de vaart een haakse bocht westwaarts en heet vanaf hier Kolonievaart, die vanaf 1823 werd gegraven door de Maatschappij van Weldadigheid voor de kolonie Veenhuizen. Op de plek waar beide vaarten samenkomen werd een grote, nog steeds aanwezige schutsluis gebouwd. Aan beide vaarten werd de weg later maar aan een kant verhard en aan deze kanten verrees de bebouwing van Huis ter Heide dan ook voor het merendeel. Echt groot is de nederzetting Huis ter Heide nooit geworden. Er kwamen in de loop van de 20e eeuw een paar grotere boerenbedrijven aan de Kolonieweg aan de oostkant en in het gebied De Fledders aan de westkant, dat overigens tot Zuidvelde behoort. Een deel van de heide werd aangeplant als bos, zoals het Tonckensbosch aan de oostkant. In het gebied rond de oude pingoruïne Esmeer werden bomen door gevangenen uit Veenhuizen geplant als werkverschaffingsproject. Aan de noordkant, richting Zuidvelde, werden voor de oorlog nog vier arbeidershuisjes gebouwd.       

Voorzieningen

Huis ter Heide heeft geen scholen, winkels en dergelijke. Wel zijn er meerdere bedrijven, veel is gerelateerd aan de landbouw, gevestigd en kunt u bij het bekende Cafe Huis ter Heide terecht voor een verantwoord natje en droogje.   

Bijzonderheden

Vanaf Huis ter Heide zijn prachtige wandelingen mogelijk in het naastgelegen Tonckensbosch, maar ook kun je via de landerijen ten westen van Huis ter Heide je pad zoeken in het zeer uitgestrekte en prachtige natuurgebied van het Fochteloërveen.  En het zal duidelijk zijn dat liefhebbers van de hengelsport zich naar hartelust kunnen uitleven op de oevers van de Kolonie- en Norgervaart.